I WILL SURVIVE … ยุค AI : “สุรยศ กาญจนาภา”

ข่าวนี้ถูกเปิดอ่านแล้ว 63 ครั้ง

2-3 ปีก่อนเมื่อมีคนเริ่มพูดถึงความท้าทายของการเข้ามาทดแทนบุคลากรในสาขาอาชีพต่างๆ ของ AI (Artificial Intelligence) หรือ “ปัญญาประดิษฐ์” ผมเองก็ยังรู้สึกเฉยๆ ด้วยเหตุผล 2 ประการ คือ ประการแรก ผมยังรู้สึก (ประมาท) ว่าไม่น่าจะเกิดขึ้นได้ในเร็ววัน (ในใจแอบคิดว่าคงอีกเป็นสิบปีกว่าจะได้เห็น) ประการที่สอง ตัวผมเองอยู่ในแวดวงการทำงานที่ต้องใช้ทักษะพิเศษ บวกกับศิลปะทางอารมณ์ ผสมผสานด้วยความคิดสร้างสรรค์ (จึงยังรู้สึกว่าไกลตัวมาก) … ผมมักจะพูดกับใครๆ เสมอว่า “อย่าทำตัวให้เครื่องจักรทดแทนได้ก็แล้วกัน”

… ผ่านมาแค่ 2-3 ปี ตอนนี้คงต้องยอมรับแล้วว่า ยุคของ AI มาเยือนเราเร็วกว่าที่ผมคาดคิดไว้มาก ยิ่งได้อ่านข่าวการปรับลดบุคลากรของธนาคาร ฯลฯ ยิ่งทำให้รู้สึกได้ว่าเรื่องนี้กำลังเกิดขึ้นจริงเร็วกว่าที่คิด … ช่วงนี้ผมจึงเริ่มศึกษาหาข้อมูลเพื่อที่จะนำแนวทาง (ทางหนีทีไล่) มาแชร์ให้ท่านผู้อ่านได้เก็บไว้เป็นอาหารทางสมองและเตรียมมองหาทางออกในการอยู่รอดด้านการทำงานต่อไป

ในบรรดาผู้ที่เขียนบทวิเคราะห์ที่มีชื่อเสียงหลายๆ ท่าน ผมพบว่ามีคำทิ้งท้ายที่เขียนไว้คล้ายคลึงในทำนองเดียวกัน คือ อย่าเห็นว่า AI เป็นศัตรูของเรา และให้นำ AI มาใช้ประโยชน์เพื่อทำงานของเราให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น ต้องยอมรับว่า AI มีความสามารถทำงานบางอย่าง (หรืออาจจะหลายอย่าง) ได้ดีกว่ามนุษย์ (ส่วนใหญ่จะเป็นงานที่เป็นกิจวัตรประจำ (Routine Task) งานที่ต้องทำซ้ำๆ (Repetitive Task) งานบริหารจัดการข้อมูลจำนวนมาก (Mass Information Management Task) ฯลฯ

แต่ในขณะเดียวกันก็ยังมีงานอีกหลายประเภทที่ AI ไม่สามารถทำได้ดีเหมือนมนุษย์ (งานที่ต้องใช้สัญชาตญาณ ความรู้สึกนึกคิด ความเข้าใจ (เห็นอกเห็นใจ) ความคิดสร้างสรรค์หรือจินตนาการของมนุษย์) … อย่างน้อยผมคิดว่า AI ยังไม่สามารถทำได้ในเร็ววันนี้นะครับ

แล้วทำไมเราถึงจะประมาทไม่ได้? ผมอยากให้เราลองดูสิ่งที่เปลี่ยนแปลงโดยเราคาดคิดไม่ถึงในช่วง 20-30 ปีที่ผ่านมาเป็นตัวอย่าง สำหรับคนที่รุ่นราวคราวเดียวกับผมคงจะพอรู้จักกับ กล้องถ่ายภาพ ที่ใช้ฟิล์มนะครับ จำได้ว่ากว่าจะกดชัตเตอร์สักครั้งเราต้องตั้งใจมากพอสมควร (เพราะฟิล์มมันแพงและเราจะไม่รู้ว่าภาพที่ถ่ายนั้นจะออกมาสวยงามหรือเปล่าจนกว่าจะนำฟิล์มไปล้างอัดภาพออกมา) ต่างกับสมัยนี้ที่กดถ่ายกันไปเรื่อยๆ โดยไม่ต้องแคร์ (ถ้าเมมฯ ไม่เต็มเสียก่อน) …

การไป ห้องสมุด ผมยังจำได้ว่าในการค้นคว้าทำรายงานบางหัวข้อต้องไปถึงหอสมุดแห่งชาติ ต้องไปค้นหาหนังสือ คัดลอกข้อมูล หรือ ถ่ายเอกสาร (อย่างน้อยสมัยนั้นก็มีการถ่ายเอกสารให้เป็นที่เชิดหน้าชูตาของยุคบ้าง) ซึ่งเหมือนเป็นคนละโลกกับยุคปัจจุบันที่เราค้นหาทุกอย่างได้แค่ปลายนิ้ว (และสมาร์ทโฟน) กดๆๆๆ หาอะไรก็ได้ไม่ต้องใช้ความพยายามมากมายเหมือนสมัยก่อน … การสื่อสารด้วยโทรศัพท์ ตอนเด็กๆ คุณแม่ของผมที่ทำงานด้านศิลปะ เคยพูดเล่นๆ ในยุคที่เรายัง “หมุนโทรศัพท์” กันอยู่ (เด็กๆ ยุคนี้จะรู้หรือเปล่าว่าการหมุนโทรศัพท์นั้นเป็นยังไง??) ว่า คงจะดีนะถ้าโทรศัพท์มีจอเหมือนทีวีให้เราได้เห็นหน้าคนที่เรากำลังคุยด้วย และในวันนี้เราก็มีวิทยาการแบบนั้นจริงๆ

– – นี่เป็นเพียงตัวอย่างเล็กๆ น้อยๆ ที่แสดงให้เราเห็นว่าเราจะประมาทกับสิ่งที่เราไม่คิดว่าจะเกิดขึ้นได้เลย เราต้องเตรียมตัวให้พร้อมและปรับตัวไปกับสิ่งต่างๆ ที่เกิดขึ้นให้ได้เร็วที่สุด

ผมยังเชื่อมั่น (เหมือนกับผู้เขียนบทวิเคราะห์ต่างประเทศหลายๆ ท่าน) ว่า “เราจะสามารถอยู่รอดต่อไปได้ในยุค AI” แต่ทั้งนี้ทั้งนั้น พวกเราต้องปรับเปลี่ยนและวิวัฒน์ตัวเอง (Adapt and Evolve) ไปกับการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีด้วยนะครับ ไม่ใช่ว่าอยู่เฉยๆ ใช้ชีวิตเหมือนทุกวันนี้แล้วจะรอดไปได้แบบชิวๆ ผมยังเชื่อมั่นอยู่ว่าการเข้ามาของยุค AI อาจจะไม่ถึงกับเข้ามาทดแทนอาชีพการงานของเราทั้งหมด แต่น่าจะเรียกได้ว่าเข้ามาทดแทนงานรูปแบบเก่าๆ บางประเภทและทำให้เกิดงานรูปแบบใหม่ๆ มากกว่า

ดังนั้นคนที่ปรับตัวได้เร็ว (ในการทำงานร่วมกับ AI) ก็จะได้อยู่ต่อ สำหรับคนที่ปรับตัวและสามารถควบคุม AI ได้ก็จะยิ่งสบายและอยู่รอดปลอดภัย นั่นหมายความว่ากำลังจะหมดยุคของคนที่ทำงานเป็นเครื่องจักรแล้ว (เพราะคนที่ทำงานเหมือนเครื่องจักร เราใช้เครื่องจักรทำงานแทนไปเลยจะดีกว่า ไม่ต้องมีค่ารักษาพยาบาล ไม่มีลาป่วย ลากิจ ลาพักร้อน ไม่เรียกร้องโบนัส ฯลฯ) … คนที่ทำงานประจำอยู่ (ไม่ว่าจะเสี่ยงกับการแทนที่ด้วย AI หรือไม่) เราจำเป็นจะต้องพัฒนาทักษะของมนุษย์ (ที่ทดแทนด้วยเทคโนโลยีไม่ได้)

ต่อไป … เราจะต้องใช้สิ่งที่เทคโนโลยีไม่มี (ชีวิตจิตใจ ความเอื้ออาทร ความรู้สึก ความผูกพัน สามัญสำนึก การแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า ความคิดสร้างสรรค์ ฯลฯ) ให้มากขึ้น
นอกจากนี้ คนที่ทำงานประจำอย่างเดียวมาตลอดชีวิตจำเป็นจะต้องหาอาชีพเสริมที่เป็น “แผนสอง” สำรองเอาไว้ด้วยเพื่อให้เราสามารถดำเนินชีวิตต่อไปได้อย่างราบรื่นมั่นคงครับ